ខ្ញុំដឹងថា អ្នកមិនអាចធ្វើអោយគេស្រលាញ់អ្នកទេ។ រឿងដែលអ្នកអាចធ្វើបានគឺធ្វើជាមនុស្សដែលអាចអោយគេស្រលាញ់បាន។ រឿងនៅសល់ស្រាច់តែលើពួកគេ។
ខ្ញុំដឹងថា មិនថាខ្ញុំយកចិត្តទុកដាក់ចំពោះគេខ្លាំងប៉ុណ្ណាទេ ពួកគេនៅតែមិនផ្តល់ការយកចិត្តទុកដាក់ត្រលប់មកខ្ញុំវិញឡើយ។
ខ្ញុំដឹងថា វាបានចំណាយពេលជាច្រើនឆ្នាំដើម្បីបង្កើតទំនុកចិត្ត ហើយវេលាតែមួយវិនាទីប៉ុណ្ណោះដើម្បីបំផ្លាញវា។ (ច្រើនទៀត…)
១. ចំណង់ (Passion)
មនុស្សគ្រប់គ្នាបានរកឃើញនូវបុព្វហេតុ ការតាំងចិត្ត ថាមពល និងក្តីស្រមៃ ដ៏ខ្លាំងដែលជំរុញអោយពួកគេធ្វើការ អោយ ពួកគេលូតលាស់ ហើយនិងធ្វើអោយពួក គេកាន់តែលួតលាស់ថែមទៀត។ វាផ្តល់ អោយពួកគេនូវឥន្ធនៈដើម្បីបញ្ឆេះយាននៃ ភាពជោគជ័យ និងជំរុញអោយពួកគេប្រើ ប្រាស់សក្តានុពលរបស់ពួកគេ។ វាគឺជាចំណង់ ដែលធ្វើអោយមនុស្សប្រឹងប្រែងធ្វើការវា។ វាគឺជាចំណង់ដែលធ្វើអោយមនុស្សចង់បានមិត្តភាព។ ចំណង់ធ្វើអោយជិវិតមនុស្សមានថាមពល មានភាពរឹងប៉ឹង និងអត្ថន័យ។
ខាងក្រោមគឺជារឿងពិតមួយ របស់និស្សិតម្នាក់នៃសាកលវិទ្យាល័យមេគង្គកម្ពុជា។ អត្ថបទនេះបានសរសេរក្នុងឆ្នាំ២០០៨។ អត្ថបទនេះមានការចាប់អារម្មណ៍យ៉ាងខ្លាំងពីនិស្សិតជាច្រើននៅពេលដែល ក្រុមនិស្សិតស្ម័គ្រចិត្តដើម្បីសហគមន៍របស់សាកលវិទ្យាល័យមេគង្គកម្ពុជា យកមកអាននៅក្នុងសិក្ខាសាលាណាមួយ។ ពេលនេះខ្ញុំសូមយកអត្ថបទនេះមកចែករំលែកជាមួយប្រិយមិត្តទាំងរបស់ WE TOGETHER FOR KHMER។ ខ្ញុំសង្ឃឹមថាវានឹងក្លាយបទពិសោធន៍មួយដ័ល្អសម្រាប់ប្រិយមិត្តអ្នកអាន។
“ការប្រឈមមុខបញ្ហាគ្រួសារ និង ការសិក្សា” គឺជាចំណងជើងចំណងជើងដែលក្រុមនិស្សិតស្ម័គ្រចិត្តដើម្បីសហគមន៍របស់សាកល វិទ្យាល័យមេគង្គកម្ពុជា បានដាក់អោយអត្ថបទនេះ។
ថ្ងៃនេះ ខ្ញុំរីករាយណាស់ដែលបានចែករំលែកនូវអ្វីដែលខ្ញុំជួបប្រទះ ហើយវាជាជ្រុងមួយនៃទស្សនៈ របស់ខ្ញុំនិងសាច់រឿងដ៏តូចមួយសំរាប់សង្គមដ៏ធំនេះ។ មុននឹងខ្ញុំរៀបរាប់ពីជីវិតដែលខ្ញុំជួបប្រទះ ខ្ញុំចង់ឱ្យអ្នក ទាំងអស់គ្នា ងាកមកស្វែងរកខ្លួនឯនសិន អ្នកធ្លាប់ គិត ពីអ្វីដែលមាន អាកប្បកិរិយាដែលអ្នកធ្វើ ហើយជាពិសេសគឺពិភពលោកមួយដែលអ្នករស់នៅ (ច្រើនទៀត…)
Sorn Sophea, an outstanding student of CMU and NUM
កញ្ញា ស៊ន សុភា ជាអតីតសិស្សពូកែផ្នែកអក្សរសិល្ប៍ខ្មែរថ្នាក់រាជធានីភ្នំពេញប្រចាំវិទ្យាល័យអនុវត្ដ(រាជធានីភ្នំពេញ) បច្ចុប្បន្ន ជានិស្សិតឆ្នើមប្រចាំសាកលវិទ្យាល័យមេគង្គកម្ពុជា ឆ្នាំទី៤នៃមហាវិទ្យា សិល្បៈ មនុស្ស និងភាសាបរទេសសំរាប់ពាណិជ្ជកម្ម។ សុភា បាននិយាយថា “ការស្មោះត្រងខ្លួនឯងជាកាត្តានាំអោយមានភា ព ជោគជ័យ”។ ខាងក្រោមនេះជាសំដីរបស់កញ្ញា៖
សួស្ដីមិត្ដទាំងអស់គ្នា! ខ្ញុំដឹងថាអ្នកទាំងអស់គ្នាកំពុងតែព្យាយាម ប្រឹងប្រែងយ៉ាងខ្លាំងក្នុងការ ធ្វើយ៉ាង ណាឱ្យបានទទួលជោគជ័យទាំងក្នុង ការសិក្សា ការងារ និងការរស់នៅក្នុងជិវិតប្រចាំថ្ងៃ។ ខ្ញុំក៏ដូចអ្នកទាំងអស់គ្នាដែរ! ខ្ញុំបានខិតខំទាំងកំលាំងកាយចិត្ដក្នុងគោលបំនងតែមួយគត់គឺភាពជោគជ័យក្នុង ជីវិតទាំងក្នុង ពេលបច្ចុប្បន្ននិងពេលអនាគត។ ប៉ុន្ដែខ្ញុំដឹងថាវាមិនមែនជាការងាយស្រួលទេ សំរាប់ យើងទាំងអស់គ្នា។ អ្នកដឹងទេថាតើត្រូវធ្វើដូចម្ដេចដើម្បីអោយជីវិតយើងរួចផុតពីភាពបរាជ័យ?
Sim Soupheakna, an ustanding Student at CMU and RULE
កញ្ញា ស៊ឹម សោ ភ ណា ជាអតីតសិស្សពូកែទូទាំងប្រទេស ផ្នែកអក្សរសិល្ប៍ខ្មែរប្រចាំវិទ្យាល័យទូលទំពូង (រាជធានីភ្នំពេញ) បច្ចុប្បន្នជានិស្សិតឆ្នើមប្រចាំសាកលវិទ្យាល័យមេគង្គកម្ពុជាឆ្នាំទី៤ នៃមហាវិទ្យាល័យសិល្បៈមនុស្សសាស្រ្ត និងភាសាបរទេសជំនាញអង់គ្លេសសំរាប់ពាណិជ្ចកម្ម។ ដើម្បីជួយរួម ចំណែកក្នុងការពង្រឹងសមត្ថភាព និស្សិតក្នុង ការ សិក្សាកញ្ញា សោភណា បានចែករំលែកនូវបទ ពិសោធន៍ និងគំនិតថា”តើ យើង គួរ សំ រ ប ខ្លួន នៅ ថ្នាក់ឧត្ដម សិក្សា ដោយ របៀបណា?” ខាងក្រោម នេះជាសំដីរបស់ កញ្ញា ស៊ឹម សោភ ណា៖
សូមស្វាគមន៏សិស្សានុសិស្ស មិត្តនិស្សិតព្រមទាំងអ្នកទាំងអស់គ្នាដែលកំពុងតាម ដាន នូវ ព្រឹត្ដិប័ត្ររបស់សិស្សល្អ។ គោលបំណងជាច្រើនដែលបានជំរុញអោយនាងខ្ញុំត្រូវតែ ចាប់កាន់
ដងប៉ាកា ដើម្បីចែករំលែកនូវបទពិសោធន៏របស់នាងខ្ញុំផ្ទាល់នៅសាកលវិទ្យាល័យមេគង្គកម្ពុជាក្នុងការសិក្សារៀនសូត្រ។ ជាការពិតចំនេះវិជ្ជាមានសារៈសំខាន់ណាស់សំរាប់ជីវិត មនុស្សត្បិតមិនមាននរណាលួចឆក់ពីខ្លួនយើងបានឡើយ។ (ច្រើនទៀត…)
សំរាប់មនុស្សជាច្រើន បញ្ហាជិវិតគឺបណ្តាលមកពី មិនមានលុយគ្រប់គ្រាន់ រឺមិនមានពេលគ្រប់គ្រាន់។ សំរាប់គូស្វាមីនិងភរិយាជាញឹកញាប់មានបញ្ហាជំវិញការទំនាក់ទំនង ការចិញ្ចឹមថែរក្សាកូន រឺក៏បញ្ហារួមដំនេក។ ពួកគេគិតថាប្រសិនជាគេមានលុយ មានពេលវេលា មានការងារ រឺការរួមដំនេកល្អជាងនេះ រឿងរ៉ាវនឹងបានប្រសើ។
ប៉ុន្តែវាមិនបានធ្វើអោយប្រសើរទេតាមវិធីទាំងនោះ ដោយសាររឿងនេះវាមិនមែនជាបញ្ហាធំ ឡើយ។ ខាងក្រោមគឺជាគំនិតមួយចំនួនដែលខ្ញុំបានប្រែសម្រួលពីអត្ថបទជាភាសាអង់គ្លេស។
1. ការគិតខ្លី.
ទំនោរផ្តោតទៅលើវិបត្តផ្ទាល់។ ពេលមានភាពតានតឹងយើងមើលឃើញបញ្ហាស្ថានភាពអាក្រក់ជាងស្ថានពិតប្រាកដ។ ជាដំណោះស្រាយគឺសម្លឹងមើលអោយបានឆ្ងាយដោយ សួរខ្លួនឯងថាវានឹងមានបញ្ហាអ្វី កើតឡើង ក្នុងរយៈ៦ខែទៀត? សួរថាអ្វីនឹងមានកើតឡើងបន្ថែមទៀត? សួរថាខ្ញុំបង្កើតស្ថានភាពនេះដោយរបៀបណា? តើខ្ញុំចង់ធ្វើអ្វីចំពោះស្ថានភាពនេះ? នៅពេលអ្នកអាចឆ្លើយសំនួរទាំងនេះបាន មានន័យថាអ្នកជាមានឆ្លាតវៃ ក្នុងការដោះស្រាយបញ្ហា។
កាលពីយូរលង់មកហើយ មានដើមប៉ោមដ៏ធំមួយ ហើយ មានក្មេងប្រុសម្នាក់ស្រឡាញ់ ដើម ឈើនេះ ណាស់។ ក្មេង ប្រុសនោះតែងតែទៅលេងនៅជុំវិញដើមនោះ ជារៀងរាល់ថ្ងៃ ។ គេចូលចិត្តឡើងលេងលើចុងឈើ បេះផ្លែប៉ោម ញ៉ាំ និង សំរាកក្រោមម្លប់របស់វា ។ គេស្រឡាញ់ដើមឈើនោះ ហើយដើមឈើនោះក៏ស្រឡាញ់គេវិញដែរ។
ពេលវេលាចេះតែកន្លងទៅ…
ក្មេងតូចនោះបានចំរើនវ័យធំឡើង… គេមិនបានទៅលេងនៅជុំវិញដើមឈើជារៀងរាល់ថ្ងៃទៀតទេ។ ថ្ងៃមួយក្មេង នោះ បានត្រលប់មករកដើមឈើដោយទឹកមុខក្រៀមក្រំ។
- មកលេងជាមួយខ្ញុំ (ដើមឈើហៅក្មេងប្រុស)
- ខ្ញុំមិនមែនក្មេងដូចមុនទេ ខ្ញុំមិនលេងជុំវិញដើមឈើទៀតទេ(ក្មេងប្រុសតប)។ ខ្ញុំចង់បានតុក្តតា (ក្មេងប្រុស និយាយ) ខ្ញុំត្រូវការលុយដើម្បីទិញវា ។
- សូមទោសណា៎ ខ្ញុំគ្មានលុយឱ្យឯងទេ តែឯងអាចបេះផ្លែរបស់ខ្ញុំទៅលក់ដើម្បីបានលុយ(ដើមប៉ោមនិយាយ)។ ក្មេងនោះសប្បាយចិត្តយ៉ាងខ្លាំងគេឡើងបេះផ្លែប៉ោមលើដើមរហូតទាល់តែអស់ ហើយចាកចេញទៅយ៉ាង សប្បាយចិត្ត ។ គេមិនបានត្រលប់មកវិញម្តងទៀតទេ បន្ទាប់ពីគេបេះផ្លែប៉ោមអស់ ។
ដើមឈើកើតទុក្ខយ៉ាងខ្លាំង…
ថ្ងៃមួយក្មេងប្រុស បានត្រលប់មកវិញធ្វើឱ្យដើមប៉ោមសប្បាយចិត្តយ៉ាងខ្លាំង ។
- មកលេងជាមួយខ្ញុំមក (ដើមឈើនិយាយ)។
- ខ្ញុំគ្មានពេលលេងទេ ខ្ញុំត្រូវធ្វើការចិញ្ចឹមប្រពន្ឋរបស់ខ្ញុំ (ក្មេងប្រុសតប)។ ពេលនេះពួកយើង ត្រូវការឈើដើម្បី ធ្វើផ្ទះនៅ តើអ្នកអាចជួយខ្ញុំបានទេ?
- សូមទោស(ដើមឈើតប)។ ខ្ញុំគ្មានផ្ទះឱ្យឯងទេ តែឯង អាចកាត់យកមែករបស់ខ្ញុំទៅធ្វើផ្ទះ។ ដូច្នេះហើយក្មេង នោះ ក៏កាត់មែកឈើទៅធ្វើផ្ទះ ហើយចាកចេញទៅយ៉ាងសប្បាយរីករាយ ចំណែកដើមប៉ោមក៏សប្បាយចិត្តដែរ ពេលឃើញក្មេងប្រុសសប្បាយចិត្ត តែក្មេងនោះមិនបានត្រលប់មកវិញទេ ។
ដើមប៉ោមត្រូវរស់នៅយ៉ាងក្រៀមក្រំ និង ឯកា…
…ពេលក្មេងនោះមិនមកលេង។ ថ្ងៃមួយក្មេងប្រុស ក៏ត្រលប់មក ដើមប៉ោមសប្បាយចិត្តយ៉ាងខ្លាំង។
- មកលេងជាមួយខ្ញុំមក (ដើមឈើនិយាយ)
- ទេ! ខ្ញុំចាស់ហើយ (ក្មេងប្រុសតប)។ ខ្ញុំចង់ធ្វើដំណើរតាមទូក ដើម្បីសំរាកកាយ តើអ្នកអាចឱ្យទូកខ្ញុំមួយបាន ទេ?
- យកតួដើមរបស់ខ្ញុំទៅធ្វើទូកទៅ ឯងអាចធ្វើដំណើរបានឆ្ងាយ ហើយសប្បាយទៀតផង (ដើមឈើឆ្លើយ)។ ដូច្នេះក្មេងប្រុសក៏កាប់ ដើមផ្លែប៉ោម ដើម្បីធ្វើទូករួចគេបានចាកចេញទៅ ហើយក៏មិនដែលត្រលប់វិញអស់រយៈ ពេលយ៉ាងយូរជាងសព្វដង ។ ក្រោយមកក្មេងប្រុសត្រូវត្រលប់មកវិញ បន្ទាប់ពីការចាកចេញអស់រយៈពេលច្រើន ឆ្នាំមក ។
- សូមទោសណា៎ ប្រុសតូចរបស់ខ្ញុំ ពេលនេះខ្ញុំគ្មានរបស់អ្វីឱ្យឯងទៀតទេ ។ គ្មានផ្លែប៉ោមសំរាប់ឯង…. (ដើមឈើនិយាយ)។
- ខ្ញុំគ្មានធ្មេញនឹងទំពារវាទៀតទេ (ក្មេងប្រុសតប)
- ខ្ញុំគ្មានមែកឱ្យឯងឡើងលេង… (ដើមឈើនិយាយ)
- ខ្ញុំចាស់ហើយ ហើយមិនអាចឡើងបានទៀតទេ (ក្មេងប្រុសតប)
- ខ្ញុំពិតជាគ្មានអ្វីឱ្យឯងមែន… វត្ថុតែមួយគត់ដែលខ្ញុំនៅសល់ គឺ គល់ឈើដែលជាប់ឬសនេះ(ដើមឈើនិយាយ ដោយទឹកភ្នែក) ។
- ខ្ញុំមិនត្រូវការអ្វីច្រើនទេពេលនេះ ខ្ញុំគ្រាន់តែត្រូវការកន្លែងសំរាប់សម្រាកប៉ុណ្ណោះ ។ ខ្ញុំហត់ណាស់ បន្ទាប់ពីការ ធ្វើដំណើរច្រើនឆ្នាំនេះ(ក្មេងប្រុសតប)។ គល់ឈើ ក៏ជាកន្លែងល្អសំរាប់ខ្ញុំ សម្រាកដែរ ។
- មកនេះមក៍…មកអង្គុយទីនេះហើយសម្រាកទៅ។ ដើមឈើហៅ ហើយក្មេងប្រុសក៏អង្គុយចុះ ធ្វើឱ្យដើមឈើ ត្រេកអរជាខ្លាំង រួចញញឹមជាមួយទឹកភ្នែក…
នេះ គឺជារឿងមួយសំរាប់អ្នកទាំងអស់គ្នាពិចារណា ដើមប៉ោម គឺប្រៀបបានទៅនឹងឪពុកម្តាយរបស់យើងអញ្ចឹង ។ នៅពេលដែលពួកយើងនៅក្មេង… យើងចូលចិត្ត លេងជាមួយគាត់… ពេលយើងធំឡើង យើងក៏ចាកចេញពីពួកគាត់…. យើងត្រលប់មករកគាត់វិញ ក្នុងពេលដែល យើងមានបញ្ហាតែប៉ុណ្ណោះ ។ មិនថាទោះជាយ៉ាងណា ឪពុកម្តាយតែងតែចាំជួយយើងជានិច្ច ។ អ្នកប្រហែលគិត ថា ក្មេងប្រុសនោះឃោរឃៅចំពោះដើមឈើហើយ តែទាំងនេះគឺជាទង្វើដែលយើងគ្រប់គ្នា តែងតែធ្វើដាក់ឪពុក ម្តាយយើង ។
“ត្រូវស្រឡាញ់ ឪពុកម្តាយរបស់យើង មិនថាពួកគាត់នៅទីណាទេ ។ ដោយក្តីស្រឡាញ់ ពីឪពុកម្តាយ…”
